/جنبش نرم افزاری/ شرايط ارائه تفسیر نوین از قرآن (۱)

دکتر علی رفیعی، استاد دانشکده علوم قرآنی قم، در این باره معتقد است که نیاز به فراگیری علوم و دانش های نوین برای مفسران ضروری است و این مورد باز می گردد به درد زمانه مفسر. اگر مفسر با زمان خود و علوم جدید آشنا باشد قطعا از علوم جدید استفاده می کند. دکتر سید محمد حسینی، استاد الهیات دانشگاه تهران، استفاده از دانشهای نوین را در امر تفسیر مهم دانست و گفت : هر چه قدر که مفسر اطلاعاتش نسبت به مسائل روز بیشتر باشد جامع نگری او نیز در تفسیر از ارزش بالاتری برخوردار خواهد بود. این که ما صرفا به قرآن و احادیث اکتفا کنیم برای یک مفسر کفایت نمی کند. در گذشته  اگر مسئله روز بحث مارکسیسم بود اینک مسائل جدیدی پیش آمده که باید با استفاده از دانشهای نوین به این مسائل پاسخ گفت.

مسعود ریاعی ، مترجم قرآن، درباره استفاده از علوم مختلف در تفسیر قرآن گفـت : امروزه با توجه به گستردگی دانش بشر و افزایش سطح علمی مردم نگارش تفسیر با توجه به این مبانی و علوم جدید بیش از پیش احساس می شود اما یک نکته نیز قابل تامل است و آن این که دیگر یک فرد نمی تواند آگاه به تمام این علوم باشد لذا اگر تفسیری ارائه می دهد قطعا تفسیر کم مایه ای است. امروزه جوانان ما جستجوگر و استدلال جو شده اند و به این راحتی هر حرفی را نمی پذیرند لذا در هنگام تفسیر باید از استدلالهای قطعی استفاده کرد.

دکتر عابدین مومنی، استاد الهیات دانشگاه مذاهب اسلامی، معتقد است که استفاده از دانش های گوناگون مانند هرمنوتیک، معنی شناسی، نشانه شناسی در انجام تفسیر فقط جنبه ابزاری دارند و تاکید کرد: هرمنوتیک دانش نیست، روش است و به کار بردن روشهای مختلف ایرادی ندارند و این مسائل که طرح شد شیوه های درک موضوع هستند لذا استفاده از ابزار و روشهای متعدد هیچ اشکالی ندارد اما این که این روشها منتج یا عقیم است بحث دیگری می طلبد.

دکتر محمد هادی زبرجد، استاد الهیات دانشگاه شیراز، معتقد است که برای ورود به بحث باید تکلیف علومی که مفسر از آن استفاده می کنند مشخص شود. یعنی کسی که می خواهد از این تفاسیر استفاده کند باید دانایی کامل نسبت به این علوم داشته باشد و این که از این دانشها چه بهره ای خواهد برد و ما را تاچه اندازه به هدفمان نزدیک می سازد. 

سید مرتضی موسوی ، مسئول علمی ستاد تفسیر قرآن کریم، در این باره گفت : من معتقدم که کار تفسیر امروزه کار یک نفر نیست بلکه یک گروه با تخصصهای گوناگون می توانند چنین کاری بکنند و ما نیز در ستاد به همین نحو به امر تفسیر می پردازیم. لذا با چنین گروه هایی نه تنها تفسیر نوین و جدیدی می توان ارائه داد بلکه تفسیر در حد بضاعت فردی فراتر می رود.

حجت الاسلام علیرضا قائمی نیا  درباره استفاده از علوم جدید در تفسیر نوین گفت : علوم جدید را باید دو دسته کرد. برخی از علوم جدید ابزار و روش را تعیین می کنند مانند: زبان شناسی، معنا شناسی، نشانه شناسی. اما برخی دیگر کارکرد متفاوتی مانند هرمنوتیک دارند. هرمنوتیک گادامر روش تفسیر قرآن نمی دهد. هرمنوتیک درباب فهم است. چنین بحث هایی روش به ما نمی دهد بلکه نهایتا می تواند فهم های گذشته را تخریب کند. نشانه شناسی ابزار تحلیل متن را می دهد . باید محدوده، کارکرد و وظیفه علوم را مشخص کرد .

به اعتقاد دکتر محمد مهدی فولادوند، مترجم و مفسر قرآن، مفسری که از علوم و دانش ها استفاده نکند تفسیر نامطلوبی ارائه کرده است و کارش بیهوده خواهد بود.

دکترعلی غضنفری، معاونت دانشکده علوم قرآنی، استفاده از دانش های گوناگون برای تفسیر را مفید می داند و معتقد است : یکی از مشکلات قالب تفسیرهای موجود این است که  اکثر مفسران فقیه یا فیلسوف اند. به همین خاطر دید فقهی و فلسفی بر سایر دیدگاه ها برتری دارد. در تفسیر قرآن لازم است که کسانی که در تخصصهای گوناگون کار می کنند در آیات مربوطه ای که در حوزه تخصصشان است به تفسیر بپردازند.

  
نویسنده : محمد سلمان ; ساعت ۱٠:٢٢ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢٦ آبان ،۱۳۸۳