پايان نامه های حوزوی: فلسفه سياسي علامه طباطبايي ـ ره ـ

جلسه دفاع از پايان‌نامه حجت الاسلام مهدي اميدي با عنوان فلسفه سياسي علامه طباطبايي ـ ره ـ با حضور هيئت داوران حجج اسلام نوروزي استاد ناظر، ميراحمدي استاد مشاور، پارسانيا استاد راهنما، عصر روز شنبه در ساختمان تحصيلات تكميلي مؤسسه آموزشي ـ پژوهشي امام خميني ـ ره ـ برگزار شد.
حجت الاسلام مهدي اميدي در ابتداي اين جلسه گفت: اجتهاد علمي مرحوم علامه بيش از هر چيز در عرصه فلسفه و تفسير قرآن كريم است و يقيناً عمق دستاوردهاي ايشان براي اكثر دانش‌پژوهان و حتي اساتيد معقول مانده است. به تفسير شهيد مطهري ـ ره ـ ابعاد شخصيتي مرحوم علامه يك قرن بعد كشف خواهد شد. وجوه شخصيتي اين عالم رباني را مي‌شود از مجموع آثار به جا مانده از ايشان و شاگردان و تربيت يافتگان تراز اول حوزوي ايشان نظير آيت الله حسن‌زاده آملي و مصباح يزدي دريافت.
وي افزود: علامه طباطبايي در نوع روش در رديف فيلسوفان عقل‌گراي مشايي قرار دارد هست و از جهت ساختار بحث و مسائل فلسفي‌اش فيلسوفي متعلق به حوزه حكمت متعاليه است، به خاطر اينكه روش ايشان به كار‌گيري استدلا‌ل‌هاي عقلي و برهان مي‌باشد. ما مي‌توانيم كتاب اصول فلسفه و روش رئاليسم ايشان را و همچنين كتاب نهايه‌الحكمه را به عنوان سرآغاز يك تحول مطلوب در تفكر فلسفي در آثار فلسفي بدانيم. همانطور كه الميزان را مي‌شود به عنوان دائره‌المعارف بزرگ اسلام و يا اُم‌الكتاب علامه مورد توجه قرار داد.
وي ادامه داد: از آنجايي كه مرحوم علامه در فلسفه سياسي كتاب خاصي ارائه نكرده است، براي تدوين اين رساله از آثار علامه بخش‌هاي متعددي را مورد توجه قرار داديم. مباني نظري فلسفه سياسي علامه را در باب اصالت وجود، تشكيل مراتب وجود و مراتب خلقت را از بدايه‌الحكمه و نهايه‌الحكمه ارائه كرديم و مراتب نفس مباحث مرحوم علامه را از كتاب انسان از آغاز تا فرجام آورده‌ايم.
مراتب باطني دين و ولايت را از كتاب الولايه و مباحث اجتماعي را از كتاب روابط اجتماعي در اسلام آورده‌ايم.
حجت الاسلام مهدي اميدي گفت: فلسفه سياسي علامه طباطبايي سه امتياز بر فلسفه سياسي ديگران دارد ما تا به حال در بحث فلسفه سياسي اسلام تعاملاتي داشتيم و فلسفه سياسي علامه امتياز بيشتري را نسبت به آنها دارد. فلسفه سياسي علامه در تقابل با فلسفه فردگرايي است، مي‌توانيم علامه را اولين فيلسوف سياسي بدانيم كه در عرصه تقابل سنت و مدرنيته قلم‌فرسايي كرده است.
وي افزود: توجه به بعد معنوي حكومت اسلامي دومين امتياز علامه طباطبايي ـ ره ـ است، از نظر علامه الگوي جامعه نبوي و نظام مطلوب سياسي همان نظام سياسي در دوران پيامبر ـ ص ـ مي‌باشد.
وي ادامه داد: اين رساله در سه بخش و نه فصل ارائه شده كه بخش اول درآمدي بر فلسفه سياسي، بخش دوم مباني نظري فلسفه سياسي علامه و بخش دوم فلسفه سياسي علامه مي‌باشد. در اين رساله سير منطقي از مباحث ارائه شده است.
حجت الاسلام اميدي به بخش سوم اين رساله اشاره كرد و گفت: در باب فلسفه سياسي علامه ابتدا با انسان مدني مواجه مي‌شويم بحث اول ما بحث انسان ‌مدني است، همان طور كه مشخص است بررسي ماهيت انسان اساس تعيين كننده بسياري از مباحثي است كه در فلسفه سياسي مطرح مي‌شود. اين بحث در باب ماهيت دولت، اطاعت سياسي، آزادي و ديگر مسائل تأثير زيادي مي‌تواند داشته باشد. مرحوم علامه معتقد است كه انسان فطرتاً متمايل به زندگي اجتماعي است. اما در وجه اجتماع به صورت امري طبيعي و نه گزينشي صورت مي‌گيرد از نظر علامه پيامبران اولين دعوت كنندگان به نظام سياسي مطلوب هستند و آن را در قالب دين عرضه كرده‌اند.
وي افزود: از نظر ايشان حكومت ديني نه مبتني بر دموكراسي و نه مبتني بر استدلال فردي حاكميت شخصي است. ايشان حكومتي را دنبال مي‌كند كه بر اساس نظام نبوت شكل گرفته و حكومت نبوي را مورد توجه قرار مي‌دهد.
حجت الاسلام محمدجواد نوروزي استاد ناظر در جلسه گفت: به نظر مي‌رسد كه در حقيقت بين پرسش اصلي شما و فرضيه‌هايي كه ارائه كرده‌ايد تناسب و سنخيت وجود ندارد. سؤال اصلي شما اين است كه مناسب‌ترين ترتيب در تنظيمات سياسي و نظام مطلوب سياسي از منظر علامه طباطبايي ‌كدام است، آيا واقعاً پرسش اصلي در فلسفه سياسي مي‌تواند اين باشد يا نه.
وي افزود: پيرامون فلسفه سياسي علامه نيز پيشينه تحقيق را متعرض نشده‌ايد و شايسته بود كه اين بحث ارائه شود، هدف از ذكر پيشينه آن است كه مخاطب را آگاه كنيد كه چه كارهايي صورت گرفته و سپس خلأهاي تحقيقات را جستجو و آنها را پر كنيد.
در پايان نيز پس از دفاع حجت الاسلام اميدي و ارائه پاسخ به ايرادات استاد ناظر، هيئت داوران با نمره 5/19 و امتياز عالي پايان‌نامه كارشناسي ارشد دانش‌پژوه را پذيرفتند.

  
نویسنده : محمد سلمان ; ساعت ۱٠:۱۱ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۳٠ شهریور ،۱۳۸۳